Visie op vraagstukken

Over onderstaande kort aangeduide vraagstukken heb ik mijn ideeën verder uitgewerkt. Als u interesse hebt kunt u deze publicaties openen door erop te klikken.

Een nieuwe kijk op overheidsbureaucratieƫn

Mijn ontmoeting met de overheid, zo'n 30 jaar geleden, was liefde op het eerste gezicht! Die enorme variëteit aan uiterst relevante beleidstaken en al die verschillende opvattingen daarover maakten veel indruk op me. In de loop van de dertig jaar dat ik in de keuken van het openbaar bestuur rondkijk en hier en daar een handje help, is die fascinatie alleen maar toegenomen. Toch wordt nog te vaak een overdreven negatief beeld van de overheid geschetst. Met mijn boek ‘De eigen aard van de overheid’ wil ik een bijdrage leveren om dit beeld een realistischer maar ook een positiever aanzien te geven en richt ik mij primair tot de hoofdrolspelers op het publieke toneel zelf: de bestuurders en hun (top)ambtenaren.
Download het document 'De eigen aard van de overheid.'

De twaalf systeemkenmerken

De eigen aard van de overheid kan met twaalf karaktereigenschappen worden gedefinieerd. In bijgaande notitie worden deze van een toelichting voorzien.
Download het document 'De twaalf systeemkenmerken van de overheid.'

De identiteit van de overheid

Volledige overeenstemming over dé identiteit van de overheid, althans tot in details gedefinieerd, ontbreekt. Maar over een globaal signalement bestaat een grote mate van eensgezindheid. Zoals ook bij de meeste, markante persoonlijkheden het geval is, heeft de overheid naast waardevolle en positieve, enkele bijzonder onaangename trekjes. Het positieve deel hangt samen met haar verantwoordelijkheid voor de democratie en de rechtsstaat. Maar helaas is er ook een andere minder aangename kant aan haar identiteit: en dat zijn haar kwetsbaarheden, zwakheden en onhebbelijkheden waarmee burgers en bedrijven dikwijls te maken krijgen.
In bijgaande publicatie worden beide elementen van de identiteit van de overheid toegelicht.
Download het document 'De identiteit van de overheid.'

Het profiel van de (ideale) overheidsmanager

De overheid is in vele opzichten bijzonder. Haar karakteristieke eigenschappen leiden tot ongewone werkomstandigheden die speciale eisen stellen aan de hoofdrolspelers (de topambtenaren en hun politieke bazen). In deze bijdrage concentreer ik mij op het profiel van die topambtenaren die in de directe nabijheid van het politieke machtscentrum hun belangrijke maar eveneens zware verantwoordelijkheid uitoefenen. Deze overheidsmanagers zo dichtbij het politieke vuur moeten wel ‘gepassioneerde professionals’ zijn om deze werkelijkheid goed te verstaan en er vanuit hun eigen ambtelijke verantwoordelijkheid effectief mee om te gaan.
Download het document 'Het profiel van de (ideale) overheidsmanager'

Reflectie in het openbaar bestuur

Deze bijdrage bevat een pleidooi voor een regelmatige reflectie op de aard en de implicaties van het gevoerde, of te voeren beleid.
Eerst zal worden stilgestaan bij de vraag wat in dit verband tot reflectie moet worden gerekend. Vervolgens wordt ingegaan op de achtergrond van het toegenomen belang van reflectie binnen het openbaar bestuur en wordt een aantal belemmeringen voor reflectie besproken. Het artikel wordt afgesloten met enkele suggesties hoe men, gegeven deze belemmeringen, een meer reflectief optreden in de praktijk zou kunnen stimuleren.
Download het document 'Reflectie in het openbaar bestuur'

Effectieve besturing is geen kleinigheid

In deze notitie vindt u een beknopte beschrijving van mijn besturingsaudit. Met zo’n besturingsaudit beschikt u over een instrument waarmee de eventuele zwakke plekken in de besturing van een overheidsorganisatie of een non profit organisatie kunnen worden opgespoord. Het instrument is speciaal ontwikkeld voor organisaties met talrijke en/of lange en vertakte besturingsketens. Omdat een volledige besturingsaudit vele onderdelen en talrijke aspecten (het gaat uitdrukkelijk niet alleen om cijfers!) omvat en dus veel tijd vraagt, zullen er prioriteiten moeten worden gesteld. Een eerste globale audit of besturings-scan maakt verdachte plekken zichtbaar. Als de verdenking gerechtvaardigd blijkt, wordt verder ingezoomd op de geselecteerde onderdelen en / of aspecten.
Download het document 'Besturingsaudit overheidsorganisaties.'

Vertrouwen

De werkomstandigheden in het openbaar bestuur zijn buitengewoon. In sommige opzichten zijn ze zelfs ‘mens-ongemakkelijk’. Ze compliceren het functioneren en presteren van overheidsorganisaties. Deze omstandigheden kunnen niet worden weggenomen (zie de twaalf systeemkenmerken) maar we kunnen wel proberen condities te scheppen waaronder de negatieve, ongewenste effecten ervan zoveel als mogelijk worden verzacht. Een belangrijke conditie die wij kunnen en moeten creëren is ‘vertrouwen’ in werkrelaties zowel binnen de eigen organisatie als tussen die organisaties die tot het reguliere netwerk horen. Dit gaat niet vanzelf. De politieke bestuurders en de ambtelijke topmanagers zullen deze voorwaarde moeten scheppen en borgen.
Download het document 'Vertrouwen, een noodzakelijke voorwaarde.'